Những trường hợp nào được khởi tố theo yêu cầu của bị hại?
1. Quy định chung về khởi tố vụ án hình sự
Căn cứ theo quy định tại Điều 143 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015, chỉ được khởi tố vụ án khi đã xác định có dấu hiệu tội phạm. Việc xác định dấu hiệu tội phạm dựa trên những căn cứ:
• Tố giác của cá nhân
• Tin báo của cơ quan, tổ chức, cá nhân
• Tin báo trên phương tiện thông tin đại chúng
• Kiến nghị khởi tố của cơ quan nhà nước
• Cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng trực tiếp phát hiện dấu hiệu tội phạm
• Người phạm tội tự thú
2. Hiểu thế nào là khởi tố theo yêu cầu của bị hại?
– Bị hại theo quy định tại khoản 1 Điều 62 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, là cá nhân trực tiếp bị thiệt hại về thể chất, tinh thần, tài sản hoặc là cơ quan, tổ chức bị thiệt hại về tài sản, uy tín do tội phạm gây ra hoặc đe dọa gây ra.
– Khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu của bị hại được hiểu là một cơ chế đặc thù trong tố tụng hình sự, theo đó dù cơ quan có thẩm quyền đã có căn cứ xác định dấu hiệu tội phạm thông qua quá trình tiếp nhận, kiểm tra, xác minh nguồn tin, việc khởi tố vẫn chỉ được thực hiện khi có đề nghị từ phía bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của họ trong những trường hợp pháp luật quy định.
– Nói cách khác, ý chí của bị hại đóng vai trò là điều kiện bắt buộc để bắt đầu quá trình tố tụng hình sự đối với một số tội danh nhất định. Đồng thời, nếu trong quá trình giải quyết vụ án, bị hại rút lại yêu cầu khởi tố thì cơ quan tiến hành tố tụng phải xem xét đình chỉ điều tra hoặc đình chỉ vụ án theo quy định của pháp luật.
3. Chủ thể có quyền yêu cầu khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu bị hại
Theo quy định tại khoản 1 Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, chủ thể có quyền yêu cầu khởi tố vụ án hình sự theo yêu cầu bị hại bao gồm:
– Chính cá nhân người bị hại.
– Đối với trường hợp bị hại là cơ quan, tổ chức thì người đại diện có thể là đại diện theo pháp luật hoặc đại diện theo ủy quyền. Trường hợp đại diện theo ủy quyền thì phải lập thành văn bản theo quy định của pháp luật.
– Người đại diện của bị hại là người dưới 18 tuổi, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất hoặc đã chết.
4. Các trường hợp khởi tố theo yêu cầu của bị hại 2026
Căn cứ theo quy định tại khoản 1 Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, các trường hợp khởi tố theo yêu cầu của bị hại năm 2026 bao gồm các tội quy định tại khoản 1 các Điều 134, 135, 136, 138, 139, 141, 143, 155 và 156 của Bộ luật Hình sự năm 2015. Cụ thể như sau:
• Thứ nhất, chỉ khởi tố theo yêu cầu của bị hại về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác quy định tại khoản 1 Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015.
• Thứ hai, chỉ khởi tố theo yêu cầu của bị hại về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh quy định tại khoản 1 Điều 135 Bộ luật Hình sự năm 2015.
• Thứ ba, chỉ khởi tố theo yêu cầu của bị hại về tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội quy định tại khoản 1 Điều 136 Bộ luật Hình sự năm 2015.
• Thứ tư, chỉ khởi tố theo yêu cầu của bị hại về tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác quy định tại khoản 1 Điều 138 Bộ luật Hình sự năm 2015.
• Thứ năm, chỉ khởi tố theo yêu cầu của bị hại về tội vô ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính quy định tại khoản 1 Điều 139 Bộ luật Hình sự năm 2015.
• Thứ sáu, chỉ khởi tố theo yêu cầu của bị hại về tội hiếp dâm quy định tại khoản 1 Điều 141 Bộ luật Hình sự năm 2015.
• Thứ bảy, chỉ khởi tố theo yêu cầu của bị hại về tội cưỡng dâm quy định tại khoản 1 Điều 143 Bộ luật Hình sự năm 2015.
• Thứ tám, chỉ khởi tố theo yêu cầu của bị hại về tội làm nhục người khác quy định tại khoản 1 Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015.
• Thứ chín, chỉ khởi tố theo yêu cầu của bị hại về tội vu khống quy định tại khoản 1 Điều 156 Bộ luật Hình sự 2015.
→ Như vậy, từ quy định trên có thể hiểu rằng, đối với những trường hợp nêu trên cơ quan có thẩm quyền chỉ được tiến hành khởi tố vụ án hình sự khi có yêu cầu từ phía bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của họ.
Bên cạnh đó, nếu người đã yêu cầu khởi tố sau đó rút lại yêu cầu thì về nguyên tắc, vụ án phải bị đình chỉ. Tuy nhiên, nếu có căn cứ cho thấy việc rút yêu cầu không xuất phát từ ý chí tự nguyện mà do bị ép buộc hoặc cưỡng ép, thì dù đã rút yêu cầu, các cơ quan tiến hành tố tụng như Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát và Tòa án vẫn tiếp tục giải quyết vụ án theo quy định.
Đồng thời, người đã rút yêu cầu khởi tố sẽ không được yêu cầu lại, trừ trường hợp việc rút yêu cầu trước đó là do bị ép buộc hoặc cưỡng bức.
Trên đây là toàn bộ nội dung liên quan đến Các trường hợp khởi tố theo yêu cầu của bị hại 2026.
Nếu quý khách cần hãy gọi Hotline 08 22 22 55 12 để được hỗ trợ nhanh nhất.